Quốc gia nghèo đất - nơi vĩnh hằng xa xỉ

Đăng lúc: Thứ năm - 13/03/2014 09:48 - Người đăng bài viết: admin

Việt Nam

Việt Nam

Nếu không nhanh chóng xây dựng một quy hoạch đất nghĩa trang tại các đô thị thì nguy cơ thiếu và khủng hoảng quỹ đất này sẽ xảy ra.
Sử dụng đất tiết kiệm: Để không còn quá muộn

Những thông số trên biểu đồ tăng trưởng dân số đang cho thấy các nguy cơ thiếu ổn định trong sử dụng đất đai tại đô thị là nhãn tiền. Không còn là nước nhỏ, Việt Nam đã đứng thứ 13 thế giới với số dân gần 84 triệu. Mỗi năm tăng chừng 1,3 triệu, mỗi tháng hơn 100 nghìn người. Dân số thuộc hơn 700 đô thị hiện xấp xỉ 28 triệu. So dân số hiện nay với diện tích lãnh thổ, Việt Nam được đánh giá là quốc gia có mật độ dân số cao gấp 6-7 lần chuẩn thế giới (35-40 người/km2), cao gấp đôi Trung Quốc và gấp 10 lần các nước phát triển.

Những con số thống kê kể trên củng cố một nhận thức dứt khoát: Nước ta quá ít đất, người đông, địa hình lại: "tam sơn, tứ hải, nhất phân điền", nên đất đồng bằng càng đặc biệt quý. Vì thế không thể không tiết kiệm từng mét vuông đất, sử dụng đất thật hợp lý với cả người sống và người chết.

Thiếu quy hoạch gây lãng phí quỹ đất

Đất nghĩa trang hiện đang là một vấn đề nan giải ở hầu hết các đô thị và chưa được ổn định. Hiện tại ở nước ta có hai hình thức quỹ đất dành cho mai táng là: Đất mai táng có nguồn gốc tự phát trong các nhóm dân cư (loại này không có quy hoạch và thường nằm xen kẽ giữa các khu dân cư và đất nông nghiệp); quỹ đất mai táng hình thành do nhu cầu được xác định của đô thị, có quy hoạch và quản lý của các cơ quan chức năng. Tại hầu hết các đô thị, tổng diện tích đất mai táng tự phát lớn hơn các nghĩa trang có quy hoạch. Tỷ lệ chiếm đất của các nghĩa trang trên tổng diện tích đất đô thị dao động từ 0,03% đến 8,4%, nhưng phần lớn các đô thị có tỷ lệ < 1%, nhỏ hơn so với tiêu chuẩn của các đô thị trên thế giới (tỷ lệ chiếm đất 1 - 1,2%).

Việc sử dụng đất cho chôn cất lộn xộn như vậy dẫn đến tình trạng lãng phí quỹ đất rất lớn và khi phát triển đô thị và giao thông, thường gặp phải vấn đề rất nan giải là di chuyển và giải phóng mồ mả. Bên cạnh đó, việc quy hoạch các khu nghĩa trang còn chưa được quan tâm đúng mức, phần lớn các nghĩa trang được chọn từ các nghĩa địa đã có sẵn và mở rộng thêm, không quy hoạch phân lô và quy định cụ thể hướng đặt mộ cũng như việc bố trí dải cây xanh cách ly. Hiện tại ở hầu hết các khu nghĩa trang, nghĩa địa, chưa có hệ thống thoát nước đảm bảo vệ sinh, việc thoát nước hoàn toàn dựa vào độ dốc địa hình tự nhiên thoát trực tiếp ra các ao hồ, ruộng trũng xung quanh. Chưa có hệ thống mương bao để thu gom nước thải thấm từ xác chết phân hủy ra. Kết quả khảo sát chất lượng nước mặt và nước ngầm trong khu vực nghĩa trang và dân cư xung quanh tại một số đô thị cho thấy: Độ pH thường thiên về axít, hàm lượng coliform vượt tiêu chuẩn cho phép từ 20 - 4.000 lần, hàm lượng BOD và COD vượt từ 2 đến hơn 15 lần, hàm lượng NO3 gấp 2 - 100 lần. 

Áp lực ngày càng lớn

Xây mồ mả được xác định là việc hệ trọng trong đời sống tâm linh người Việt. Nơi chôn người chết thường lại gắn với nơi "chôn nhau cắt rốn", nên dù sinh sống thành đạt ở đâu, khi về già người Việt vẫn muốn về quê hương, nghĩ đến mồ mả của ông bà và lo trước chỗ an nghỉ cuối cùng cho mình... Tóm lại việc này nghiêm trọng lắm, nói không khéo mất lòng toàn xã hội.

Nhưng xã hội thì luôn phát triển, ngày nào chẳng cần thêm đất đai mở đô thị mới, làm đường, khu công nghiệp, chế xuất, cần chỗ ở cho người mới ra đời... Nhưng đụng đâu cũng gặp mồ mả. Đây đang là một bức xúc với toàn xã hội. Chỉ từ năm 1990-2004 diện tích đất dành cho người chết đã tăng gấp 3 lần (32,7 nghìn ha lên hơn 97 nghìn ha). Bình quân 1 người sống chịu thêm 12m2 đất nghĩa trang nghĩa địa. Trong đó cao nhất ở Bắc Trung Bộ 29m2, Nam Trung Bộ 26m2. Đó mới là số liệu thống kê từ năm 2004, đến nay chắc chắn áp lực về đất đai cho nhu cầu này còn lớn hơn thế.

Nếu tính theo tỷ suất người chết của Việt Nam bình quân hàng năm là 54/1000 thì trung bình mỗi năm nước ta cũng hơn 450.000 người... ra đi. Và nếu mỗi ngôi mộ (gồm diện tích lưu không quanh mộ, đường giao thông, thoát nước, cây xanh...) dù chỉ mất 10m2, thì 10 năm nữa diện tích nghĩa trang nghĩa địa cả nước sẽ lên đến 142.000 ha, gấp rưỡi hiện tại. Tức là tình hình bi đát hơn nhiều, cuộc phát triển kinh tế - xã hội của người sống sẽ gặp nhiều khó khăn.

Tác giả bài viết: Nguyễn Ngọc Phan

Những tin mới hơn