Đất than bùn ở Việt Nam trong bối cảnh quản lý bền vững tài nguyên này ở Đông Nam Á

Đăng lúc: Thứ năm - 13/03/2014 00:23 - Người đăng bài viết: admin

Rừng U Minh

Rừng U Minh

Hiện nay, Đông Nam Á có hơn 24 triệu ha đất than bùn được phát hiện. Vùng đất than bùn tự nhiên chủ yếu là rừng tự nhiên, cung cấp các loại hàng hóa và dịch vụ có giá trị bao gồm cả gỗ và lâm sản ngoài gỗ, cá, nước. Bên cạnh đó các vùng đất than bùn còn có khả năng kiểm soát lũ, lưu trữ carbon và điều hòa khí hậu. Riêng tại Việt Nam, đất than bùn chiếm diện tích không lớn và đang bị thu hẹp lại. Việc thúc đẩy quản lý bền vững các vùng đất than bùn ở khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam có ý nghĩa quan trọng đối với các quốc gia cùng khu vực.
Hiện trạng đất than bùn và hợp tác ASEAN

 Đông Nam Á, diện tích đất than bùn chiếm 60% toàn bộ nguồn than bùn nhiệt đới. Trong đó, tổng số diện tích đất than bùn ở Inđônêxia có khoảng 21 triệu haMalaixia là quốc gia đứng thứ 2 về diện tích đất than bùn với 2,5 triệu haTiếp đến là Thái Lan có diện tích đất than bùn tương đối nhỏ, chiếm khoảng 65.000 ha, tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Nam. Đất than bùn ở Việt Nam chỉ chiếm 36.000 ha và phân b rải rác nhiều nơi trên cả nước, nhưng chủ yếu nằm ở Đồng bằng sông Cửu Long (trong rừng U Minh, thuộc các tỉnh Cà Mau và Kiên Giang) với diện tích khoảng 24.000 ha, trong đó một diện tích lớn được chọn là các khu bảo tồn, đó là các Vườn Quốc Gia U Minh Thượng và U Minh Hạ. Ở Philipin có khoảng 11.000 ha.Theo ước tính, diện tích đất bùn ở Lào khoảng từ 10 đến 20.000 ha. Tại Campuchia, một số vùng đất than bùn tại vùng đầm lầy Bassac ở phía Nam Phnom Penh trong hệ thống sống Mê Kông và một số khác nằm ở xung quanh Biển hồ. Trong khi đó tại Singapo, diện tích đất than bùn chỉ chiếm khoảng 1 ha.

Các vùng đất than bùn có giá trị cao về kinh tế nhờ nguồn tài nguyên gỗ. Đây còn là bể chứa quan trọng hệ sinh thái thực vật đa dạng. Ngoài chức năng giảm đỉnh lũ và duy trì dòng chảy cơ bản của các dòng sống trong suốt mùa khô, vùng đất than bùn còn có ý nghĩa trong việc kiểm soát khí hậu toàn cầu. Đặc biệt, đất than bùn trong khu vực ASEAN ước tính tích trữ khoảng 5% lượng cacbon có trên bề mặt trái đất. Mặt khác, một khi các vùng đất than bùn bị khô hạn hoặc bị suy thoái, nó rất dễ bị cháy. Tại ASEAN, hiện tượng mây mù khói xuyên biên giới trong khu vực đang là vấn đề môi trường nghiêm trọng nhất mà nguyên nhân chính là do các vùng đất than bùn bị cháy gây ra.

Trong khuôn khổ hợp tác ASEAN về phòng chống ô nhiễm khói mù xuyên biên giới, Sáng kiến quản lý đất than bùn ASEAN (APMI) đã được đề xuất. Dự án khu vực ASEAN "Phục hồi và sử dụng bền vững đất than bùn trong khu vực Đông Nam Á" là một kết quả của Sáng kiến này đã được Quỹ Môi trường Toàn cầu (GEF) tài trợ thông qua Quỹ quốc tế phát triển nông nghiệp (IFAD). Các nước thành viên của Dự án gồm: Inđônêxia, Malaixia, Philipin và Việt Nam và hai nước tham gia Dự án trong vai trò hỗ trợ kỹ thuật là Singapo và Brunây.

Mới đây nhất, Ban Thư ký ASEAN và Trung tâm Môi trường toàn cầu (GEC), với sự hỗ trợ từ Dự án rừng đất than bùn của IFAD/GEF-ASEAN (APFP) và Dự án EU-SEApeat, ngày 8/4/2013 đã tuyên bố khởi động cuộc thi truyền thông về vùng đất than bùn ASEAN nhằm thúc đẩy quản lý bền vững các vùng đất than bùn ở khu vực Đông Nam Á, kéo dài từ  1/4/2013 đến 31/12/2013. Với chủ đề "Than bùn cho cuộc sống," cuộc thi sẽ vinh danh các cá nhân và nhà báo có các bài viết về vùng đất than bùn bao gồm tính bền vững, đa dạng sinh học, sinh kế cộng đồng và vấn đề môi trường trong khu vực Đông Nam Á.

Đất than bùn ở Việt Nam giảm mạnh và bài toán quản lý

Việt Nam hiện chỉ còn hai khu vực đất than bùn là vườn quốc gia U Minh Thượng (Kiên Giang) và khu bảo tồn thiên nhiên Vồ Dơi (Cà Mau). Diện tích đất than bùn tại Việt Nam đang bị thu hẹp đáng kể do cháy rừng và nạn khai thác cạn kiệt các nguồn tài nguyên. Chỉ tính riêng đợt cháy vườn quốc gia U Minh Thượng năm 2002 đã khiến bề dày của lớp than bùn (0,5-1,5m) tại nhiều khu vực đã bị giảm một nửa.

Để quản lý bền vững đất than bùn của Việt Nam cũng như của khu vực Đông Nam Á, TS. Nguyễn Thế Đồng, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường khẳng định: Rất cần sự tham gia và hợp tác chặt chẽ của các đơn vị, cơ quan, các tổ chức và cá nhân liên quan, đặc biệt là Ban Lãnh đạo và cộng đồng dân cư tại các điểm trình diễn là VQG U Minh Hạ và VQG U Minh Thượng.

Các nhà nghiên cứu đề xuất một số hoạt động nhằm bảo tồn và phục hồi vùng đất than bùn như không để vùng đất than bùn quá ngập nước suốt năm, tạo thêm các hồ chứa lớn để chủ động chống cháy rừng vào mùa khô, tăng cường công tác quản lý đất than bùn có sự tham gia của cộng đồng, tăng cường truyền thông về giá trị môi trường và tài nguyên tự nhiên của vùng đất than bùn, tăng cường năng lực quản lý cho cán bộ quản lý,...



Nguồn tin: Theo www.monre.gov.vn

Những tin mới hơn

 

Xem nhiều nhất