Tiếp tục hoàn thiện thể chế để từng bước nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý đất đai trong thời kỳ mới

Đăng lúc: Thứ ba - 29/09/2015 22:27 - Người đăng bài viết: Nguyễn Thị Kim Ngân

Cách đây 70 năm, thắng lợi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã mở ra trang sử mới của nước Việt Nam, đánh dấu sự khởi đầu của kỷ nguyên độc lập dân tộc, dân chủ. Ngay từ những ngày đầu thành lập, Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm đến việc xây dựng chính sách, pháp luật đất đai. Trong suốt quá trình xây dựng và phát triển, chính sách, pháp luật đất đai của nước ta không ngừng được hoàn thiện nhằm phục vục phát triển kinh tế, ổn định xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Tiếp tục hoàn thiện thể chế để từng bước nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý đất đai trong thời kỳ mới

Tiếp tục hoàn thiện thể chế để từng bước nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý đất đai trong thời kỳ mới

Luật Đất đai đầu tiên của nước ta được ban hành vào năm 1987, ghi nhận dấu mốc quan trọng của hệ thống pháp luật về đất đai với điểm đột phá là chủ trương giao đất sản xuất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân để sử dụng ổn định lâu dài. Với chủ trương này đã góp phần đưa nước ta từ chỗ thiếu đói phải nhập khẩu về lương thực đã trở thành nước xuất khẩu gạo hàng đầu trên thế giới. Ngoài ra, Luật Đất đai năm 1987 có các quy định để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc giao đất phục vụ xây dựng đô thị, khu dân cư nông thôn và phát triển khu công nghiệp.
Sau 05 năm, với yêu cầu phát triển một nền nông nghiệp hàng hóa và xây dựng hạ tầng cho kinh tế công nghiệp và dịch vụ, năm 1993, Quốc hội đã thông qua Luật Đất đai lần thứ hai (Luật Đất đai năm 1993). Luật Đất đai năm 1993 đã tập trung chủ yếu vào việc điều chỉnh các quan hệ đất đai nhằm kiến tạo nền sản xuất hàng hóa, phát triển công nghiệp. Thông qua quy định Nhà nước giao cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất sản xuất nông nghiệp, đất ở với 05 quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, thế chấp, Luật Đất đai năm 1993 đã đảm bảo về mặt pháp lý cho việc thiết lập tính tự chủ, cũng như quyền lợi của người sử dụng đất. Đặc biệt là Luật Đất đai năm 1993 đã khẳng định đất có giá và giá đất do Nhà nước quy định để tính thuế chuyển quyền sử dụng đất, thu tiền khi giao đất hoặc cho thuê đất, tính giá trị tài sản khi giao đất, bồi thường thiệt hại khi thu hồi đất.
Tiếp theo đó, năm 1998 và năm 2001, nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính để thu hút đầu tư cho phát triển, Luật Đất đai tiếp tục được sửa đổi, bổ sung theo hướng hoàn thiện hơn các quyền và nghĩa vụ của tổ chức sử dụng đất và đẩy mạnh việc phân cấp trong quản lý đất đai cho chính quyền địa phương.
Thời điểm bước vào thiên niên kỷ mới, trước yêu cầu phải hoàn thiện hệ thống chính sách và pháp luật về đất đai nhằm đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trên cơ sở tổng kết 10 năm thi hành Luật Đất đai năm 1993, Quốc hội đã thông qua Luật Đất đai lần thứ ba (Luật Đất đai năm 2003). Tiếp đó, năm 2009, Luật Đất đai tiếp tục có sửa đổi, bổ sung một số điều liên quan đến quyền và nghĩa vụ của người Việt Nam định cư nước ngoài sở hữu nhà tại Việt Nam và việc thống nhất cấp một loại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.
Sau gần mười năm triển khai thi hành Luật Đất đai năm 2003, để đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập sâu rộng trong tình hình mới, việc tổng kết thi hành Luật đất đai năm 2003 và sửa đổi Luật Đất đai được đặt ra là nhu cầu rất cấp thiết. 
Tại kỳ họp thứ 6, với đa số ý kiến tán thành của các Đại biểu, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật Đất đai năm 2013. Đây là sự kiện quan trọng đánh dấu những đổi mới về chính sách, pháp luật đất đai nhằm một mặt bảo đảm giữ vững ổn định chính trị - xã hội của đất nước, một mặt đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh của đất nước trong thời kỳ mới.
Có thể nói việc ban hành Luật Đất đai năm 2013 đã được tiến hành một cách công phu, nghiêm túc và căn bản trên cơ sở thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, nội dung của Nghị quyết Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI; đã thể hiện được ý chí, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân; đã nghiên cứu và tiếp thu có chọn lọc các kinh nghiệm quản lý đất đai của các nước tiên tiến, đồng thời quan tâm giải quyết những tồn tại, bất cập đã được nhận diện thông qua quá trình tổng kết thi hành trên thực tiễn. Luật này đã được xây dựng cụ thể, chi tiết hơn với nhiều nội dung đổi mới quan trọng sau đây:
- Quy định cụ thể các quyền, nghĩa vụ của Nhà nước và những bảo đảm của Nhà nước đối với người sử dụng đất; quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất.
- Chú trọng đến đánh giá chất lượng đất đai, thay đổi phương pháp lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất để phục vụ tốt hơn cho công tác quản lý và sử dụng đất.
- Tăng cường hơn việc vận hành các quan hệ đất đai theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; từng bước chuyển đổi phương thức quản lý từ các biện pháp hành chính đơn thuân sang các biện pháp kinh tế.
- Kiểm soát chặt chẽ hơn đối với công tác thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất để nhằm đảm bảo đất đai được sử dụng hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả.
- Tăng cường hơn công khai, minh bạch và dân chủ trong quản lý, sử dụng đất; góp phần phòng, chống tiêu cực, tham nhũng, lãng phí và làm giảm các khiếu kiện trong lĩnh vực đất đai. 
- Thiết lập sự bình đẳng trong việc tiếp cận đất đai, thực hiện quyền và nghĩa vụ sử dụng đất giữa nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài cho phù hợp với yêu cầu hội nhập và thu hút đầu tư. 
- Tiếp tục hoàn thiện chính sách sử dụng đất nông nghiệp nhằm tạo điều kiện đẩy mạnh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn.
- Quan tâm hơn đến việc đảm bảo quyền sử dụng đất cho nhóm người dễ bị tổn thương như phụ nữ, người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số.
 Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể nói, với sự nỗ lực của nhiều thế hệ cán bộ, công chức, viên chức, Ngành Quản lý đất đai đã tham mưu cho Đảng, Nhà nước ban hành nhiều cơ chế, chính sách về đất đai quan trọng, phù hợp và đáp ứng với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ.
Trong bối cảnh hiện nay cũng như giai đoạn tới, quá trình toàn cầu hóa vẫn đang tiếp tục diễn ra rộng khắp và toàn diện trên toàn thế giới; khoa học công nghệ có sự phát triển vượt bậc, làm biến đổi sâu sắc các lĩnh vực kinh tế, xã hội của tất cả các quốc gia; trong khi nguồn tài nguyên đất đai đang có xu hướng cạn kiệt, bị suy thoái, hủy hoại dưới tác động của tự nhiên và hoạt động của con người. Thêm vào đó là dân số tăng, nhu cầu lương thực tăng; sự phát triển công nghiệp, hạ tầng và đô thị càng ngày càng tăng, làm tăng nhu cầu sử dụng đất và đã tạo nên áp lực ngày càng cao đối với công tác quản lý và sử dụng đất đai. Chính điều này đã đặt ra nhu cầu cấp thiết phải tiếp tục hoàn thiện thể chế để từng bước nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý đất đai trong thời kỳ mới.
Mục tiêu đặt ra đó là phải tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật về đất đai cho phù hợp hơn với cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; tăng cường hơn công khai, minh bạch, dân chủ trong quản lý, sử dụng đất; đẩy mạnh cải cách hành chính; xã hội hoá và nâng cao chất lượng hoạt động của các dịch vụ công trong lĩnh vực đất đai; đồng thời hoàn thiện các công cụ quản lý nhà nước về đất đai theo hướng hiện đại.
Để đạt được mục tiêu nêu trên cần thực hiện các các nhiệm vụ, giải pháp sau đây:
Một là, tiếp tục hoàn thiện các văn bản quy định chi tiết thi hành Luật Đất đai năm 2013 nhằm tạo hành lang pháp lý đầy đủ cho việc quản lý, sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả, bền vững về kinh tế, xã hội và môi trường; trong đó tập trung vào: (1) Cụ thể hóa nguyên tắc công khai, minh bạch, dân chủ trong quản lý, sử dụng đất như quy định về xây dựng, quản lý, khai thác hệ thống thông tin đất đai, cơ sở dữ liệu đất đai; giao dịch điện tử trong lĩnh vực đất đai; quy định về hệ thống theo dõi, đánh giá; (2) Các quy định nhằm phát triển thị trường bất động sản nói chung, thị trường quyền sử dụng đất nói riêng có hiệu quả; (3) Quy định về quy hoạch sử dụng đất bền vững; (4) Quy định về quy trình, chuẩn dịch vụ và cơ chế hoạt động của các tổ chức dịch vụ công; (5) Quy định kỹ thuật, định mức kinh tế - kỹ thuật trong lĩnh vực đất đai; (6) Cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Hai là, Đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học, áp dụng khoa học - công nghệ trong quản lý, sử dụng đất đai, tăng cường hợp tác quốc tế.
Ba là, tổ chức rà soát, nghiên cứu và chuẩn bị các điều kiện để xây dựng Bộ Luật Đất đai.
Bốn là, Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong ngành quản lý đất đai đảm bảo thực hiện tốt nhất công tác quản lý đất đai được Đảng và Nhà nước giao cho Ngành./.
 
Tác giả bài viết: Ông Lê Thanh Khuyến - Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý đất đai